۴ اوت ۲۰۲۶ - آگونیستهای گیرندۀ GLP-1 به درمانهای محبوب برای کاهش وزن و دیابت نوع ۲ تبدیل شدهاند و مطالعات جدید نشان میدهند که این داروها مزایای سلامتی دیگری نیز دارند. یافتههای حاصل از آزمایشات بر روی موشها که این هفته در مجلۀ Virologyمنتشر شد، نشان میدهد که این داروها ممکن است برای گروه دیگری از بیماران نیز مفید باشند: افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که ماهها یا سالها پس از عفونت با ویروس SARS-CoV-2(ویروسی که عامل کووید-۱۹ است)، از فیبروز ریوی رنج میبرند.
دکتر رونهونگ ژو، ویروسشناس و رهبر این مطالعه در دانشگاه هنگکنگ که بر تعاملات بین ویروسها و سیستم ایمنی مطالعه میکند، گفت: «افراد مبتلا به دیابت، بسیار بیشتر از سایر افراد، دچار عفونتهای شدید و بیماریهای جدی مرتبط با عفونت پس از کووید-۱۹ میشوند.»
او افزود: مطالعات تخمین زدهاند که افراد مبتلا به دیابت با ۴ برابر خطر بالاتر برای بروز علائم شدید «کووید طولانیمدت» نسبت به افراد غیردیابتی روبرو هستند، اما مکانیسم این پدیده هنوز به خوبی شناخته نشده است. ما میخواستیم بدانیم چرا این افراد دچار علائم طولانیمدت میشوند.
فیبروز ریوی، یک بیماری ریوی است که با ایجاد زخمهای گسترده (اسکار) در ریه مشخص میشود و عمدتاً توسط سلولهای ایمنی به نام «ماکروفاژها» ایجاد میشود. این بیماری یکی از شدیدترین علائم کووید طولانیمدت است؛ وضعیتی که مجموعهای از مشکلات سلامتی مداوم و بیشمار را توصیف میکند که پس از عفونت کووید-۱۹ باقی میمانند. بافت ضخیمشده در ریه، انتشار اکسیژن به جریان خون را مختل میکند و میتواند باعث سرفه شدید و سایر علائم شود.
در طول این مطالعه، دکتر ژو پژوهشگر آزمایشگاه پروفسور ژیوی چن، ویروسشناس دیگری در دانشگاه هنگکنگ بود، که از زمان شیوع سارس در چین (نوامبر ۲۰۰۲)، در حال مطالعه پاسخهای ایمنی و پاتوژنز ایمنی کوروناویوسها در حیوانات است.
برای درک بهتر اینکه چگونه دیابت به علائم ریوی در کووید طولانیمدت کمک میکند، دکتر ژو و همکارانش ابتدا نمونههای خون (که در مطالعه قبلی روی کووید-۱۹ استفاده شده بود) را در سه بازه زمانی متمایز پس از بستری شدن در بیمارستان، بین افراد دیابتی و غیردیابتی مقایسه کردند. در بازه زمانی سوم (ماهها پس از بستری شدن)، محققان متوجه تفاوت در سطح «مونوسیتها» شدند؛ گلبولهای سفیدی که میتوانند به ماکروفاژ تبدیل شوند. آنها در افراد دیابتی، افزایش فعالیت در مسیرهای ژنتیکی مربوط به مونوسیتها را نیز شناسایی کردند که با شروع فیبروز در ارتباط است.
سپس، آنها از آزمایشها بر روی موشها استفاده کردند تا ارتباط میان دیابت، عفونت SARS-CoV-2و بروز فیبروز ریوی را تایید کنند. این آزمایشها نشان داد که برای مثال، بسیاری از ژنهای مرتبط با فیبروز (که در شرایط عادی مسئول تولید پروتئینهای فیبری هستند که بدن به آنها نیاز دارد) در موشها، مشابه آنچه در افراد مبتلا به عفونت دیده شده بود، بیش از حد فعال بودند. مرحله بعدی، به گفتۀ دکتر ژو، یافتن راهی برای مداخله در این مسیرهای ژنتیکی بود.
دکتر ژو، گفت: «ما میخواستیم بفهمیم چه نوع درمانی میتواند از این اتفاق در موش جلوگیری کند.» او اشاره کرد که گیرنده GLP-1در سلولهای ریه به میزان بالایی بیان میشود و در طول مطالعه، آزمایشهای آزمایشگاهی دیگری را دیدیم که نشان میداد آگونیستهای GLP-1اثرات ضدالتهابی در برابر فیبروز ناشی از پنومونی (ذاتالریه) دارند. با این حال، ما ندیده بودیم که این موضوع در مدلهای حیوانی پس از عفونت شدید کووید-۱۹ آزمایش شده باشد.
آنها دریافتند که درمان موشها با آگونیستهای GLP-1، فعالیت ژنهای مرتبط با فیبروز را به حالت عادی بازگردانده و ماکروفاژهایی که باعث تجمع بافت اسکار میشدند را «برنامهریزی مجدد» کرده است. موشهای تحت درمان در مقایسه با موشهای دریافتکنندۀ درمان، کاهش فیبروز ریوی را نشان دادند که بیانگر این موضوع است که آگونیستهای GLP-1میتوانند خطر تجمع بافت فیبروتیک را کاهش دهند.
دکتر ژو هشدار داد که یافتههای جدید مقدماتی هستند. این نتایج تنها یک «اثبات مفهوم» هستند و فقط شامل تعداد کمی موش میباشند، اما این یافتهها به او امیدواری داد که این درمان ارزش بررسی بیشتر را دارد.
اگرچه وضعیت اضطراری جهانی ناشی از کووید-۱۹ فروکش کرده است، اما مشکلات سلامتی طولانیمدت همچنان بسیاری از مردم را آزار میدهد. پروفسور چن، که خاطرنشان کرد آزمایشگاهش مجموعهای از داروهای آنتیبادی را توسعه داده که در مقابله با این وضعیت نویدبخش هستند، گفت: «کووید طولانیمدت یک مسئله مستمر است و بهویژه بسیاری از سالمندان همچنان از آن رنج میبرند. بنابراین، یافتن راه حلی برای کمک به این بیماران، موضوعی بسیار مهم است.»
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/glp-1-agonists-may-help-people-with-diabetes-and-long-covid-suggests-study-176285